Hatırlayacağınız üzere, 2025 yılında insanlık olarak tarihin en sıcak yazlarından birini deneyimledik. Dünyanın çeşitli yerlerindeki birçok ülke art arda sıcaklık rekorları kırdı. Yangınlar ve aşırı sıcaklar, bu yazın en belirgin özelliklerindendi. Uzmanların görüşüne göre, bu yaz boyunca etkili olan sıcağın büyük bir kısmı küresel ısınma ve kısmen de dönemsel iklim koşullarının bir sonucu olarak değerlendirildi. Ancak bazı bölgelerde bunaltıcı sıcaklar mevsimsel bir durum olmaktan çıkmış durumda. Bu yerlerde yaz ya da kış, nefes almak bile birçok zorluk içeriyor. Yani, bu zorlayıcı hava koşulları bazı bölgelerin kaçınılmaz kaderi haline gelmiş. Peki, dünyadaki en sıcak noktalar nereler? Gelin, gezegenimizdeki en sıcak bölgeleri birlikte inceleyelim.
1. Bangkok, Tayland
Listemizin en üst sırasında yer alan bu sisli ve nemli şehir, dünya üzerindeki en sıcak yerlerden biri olarak biliniyor. Dünya Meteoroloji Örgütü, Bangkok’u gezegenin en sıcak şehri olarak sınıflandırdı. Şehrin yıllık ortalama sıcaklığı 27,7 derecedir. En yüksek sıcaklık değerleri genellikle Aralık ayının sonlarına ve Ocak ayının başlarına kadar devam edebiliyor. Bazı yerler Bangkok’tan daha sıcak olsa da, burada sıcaklık uzun süre boyunca devam etme özelliği ile dikkat çekiyor. Gece sıcaklıkları da oldukça yüksek olduğu için bu durum sürekli bir rahatsızlık yaratıyor. Telegraph’a göre, Bangkok, “yıl boyunca oldukça bunaltıcı” bir iklim hakimiyetine sahip.
2. Dallol, Etiyopya
Etiyopya’nın Afar Çöküntüsü, kaydedilmiş en yüksek sıcaklık ortalamasına sahip bölge olarak dikkat çekiyor. 1960-1966 yılları arasında Dallol’da gündüz sıcaklıkları 37 dereceye ulaşırken, yıllık ortalama sıcaklık 35 derece olarak kaydedilmiştir. Yıl boyunca devam eden sıcaklıklar, bu bölgeyi hayalet bir şehre dönüşmesine neden olmuştur. Dallol, muhteşem hidrotermal aktivitelerle dolu ve volkanik olarak aktif bir alan olarak kabul edilmektedir. Isı, bu bölgede her yandan baskın konumdadır.
3. Tirat Zvi, İsrail
Tirat Zvi, deniz seviyesinden 221 metre yükseklikteki Beit She’an Vadisi’nde yer almaktadır. İsrail’de ortak kullanım alanları olarak bilinen kibutzlardan biridir. Bu yerleşim bölgesi, sosyalizm ve siyonizmi bir araya getiren kibbutizm anlayışı üzerinden oluşmuştur. Yakınlardaki Ürdün Nehri, bölgeye zenginlik katarken, yaz aylarında sıcağın etkisi altında kalmaktadır. Haziran 1942’de burada yapılan 53,8 derece sıcaklık, o dönem Asya’daki en yüksek sıcaklık olarak kaydedildi. Sakinler yüksek sıcaklıklardan kaçmak için evlerinde havuzlar inşa etmekte ve hepsinde gölgelik alanlar bulunmaktadır.
4. Timbuktu, Mali
Timbuktu’nun geçmişi, zengin bir hikaye sunmaktadır. Eski Sahra ticaret yollarının kesişim noktasında yer alan bu kent, bir zamanlar önemli bir eğitim merkezi olarak öne çıkmıştır. Dünyanın en büyük eski el yazması koleksiyonlarına ev sahipliği yapmasına rağmen, şehir mevcut nüfus artışlarıyla çölleşme tehdidi altındadır. Büyük kum tepecikleri, kentin yanında uzanırken, sıcaklıklar da 54,5 dereceye kadar yükselebilmektedir. Nijer Nehri ise bu durumu hafifleten tek unsurdur ve yaklaşık 25 km mesafededir.
5. Kebili, Tunus
Tunus’un merkezinde yer alan Kebili, aslında Kuzey Afrika sıcağından kaçmak isteyenlerin gittiği bir çöl vahasıdır. Zira burada gölge sağlayan palmiye ağaçları ve serinlemek için su kaynakları mevcuttur. Ancak Kebili’de görülen 55 dereceyi aşan sıcaklıklar, Afrika’daki en yüksek değerlerden sayılmaktadır. Bu kasaba aşırı sıcak iklimine rağmen güzel görüntülere sahiptir ve tarihi bir geçmişe sahiptir. Kebili’nin 200 bin yıl önce yerleşim yeri olarak kurulduğuna dair güçlü kanıtlar bulunuyor.
6. Rub’ al Khali, Arabistan Yarımadası
Dünyanın en büyük kum çölü Rub’al Khali, Suudi Arabistan, Umman, Yemen ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden oluşan Arabistan Yarımadası’nın yaklaşık üçte birini kapsamaktadır. Burası giderek ısınmakta; hem sıcak hem de kurak bir iklime sahip. Bu bölgedeki sıcaklıklar 56 derecenin üzerinde kaydedilmektedir. Yıllık yağış miktarı ise üç santimden azdır. Rub’al Khali, insanlar için o kadar yaşanmaz hale gelmiştir ki, 2013 Şubat’ında Güney Afrikalı üç kişi, Umman’dan başlayarak 40 günde BAE’ye ulaştıkları güne kadar burada yürüyerek geçiş yapmamışlardır.
7. Ölüm Vadisi, ABD
Kaliforniya’nın Mojave Çölü’nde yer alan Ölüm Vadisi, Kuzey Amerika’daki en düşük, en kurak ve en sıcak bölge olma özelliğine sahiptir. 10 Temmuz 1913’te ölçülen 56,7 °C ile, kaydedilmiş en yüksek sıcaklık derecesinin sahibi olmuştur. Dünya Meteoroloji Örgütü, bu kaydı 2012 yılında Libya’daki El Azizia’nın sıcaklık kaydıyla geçerliliğini yitirmiş sayarak bu rekoru onaylamıştır. Bu zorlu çöl manzarasında yaşam koşulları sınırları zorlamasına rağmen burada yerel yaşam sürmektedir. Gece vakti vahşi hayvanlar, vadinin yamaçlarında otlayan koyunlara saldırırken, yağmur yağdığında kurumuş topraklar, vadi tabanını renkli çiçeklerle süsler. Ayrıca, burada gizemli yürüyen taşlar da bulunmaktadır; bu taşların hareket etme şekli, bir dizi araştırmanın ardından anlaşılmıştır.
8. Yanan Dağlar, Çin
Sincan Özerk Bölgesi’nde bulunan Tian Shan Sıradağları’nın bir parçası olan bu Yanan Dağlar, yaşanılmaz sıcaklık derecelerinin yanı sıra, kırmızı kumtaşının erozyonu sonucu alev benzeri şekil almıştır. Fakat isminin kaynağı bununla sınırlı değildir; gerçekten de bu dağlar cızırdayarak ses çıkarmaktadır. Bilim insanları, bu dağların, Himalayalar’ın oluşumu sırasında yeryüzündeki tektonik plakaların hareketi sonucu oluştuğunu belirtmektedir. Geçmişteki volkanik aktiviteler bu eşsiz manzaraları meydana getirmiştir. Yıllık sıcaklık sıcak yaz günlerinde 48 dereceye kadar çıkmaktadır. NASA’nın MODIS uydusu burada 2008 yılında kaydedilen 66,8 derece ile en yüksek sıcaklığı tespit etmiştir. Yerel halk, “Kumda yumurta kızartabileceğinizi ve çölde ekmek pişirebileceğinizi” belirtmektedir; kışın yağan kar bile bu görünümü değiştirmemektedir.
9. Avustralya Kırgıbayırları, Avustralya
Avustralya, dünyanın en kuru kıtasıdır ve iç kısımlarının büyük kısmı çöl alanıdır. Burada çok az insan yaşamaktadır. Doğru sıcaklık tespitleri ya yetersiz ya da eksiktir çünkü yaşamın neredeyse olmadığı yerlerde yeterli hava istasyonu kurmak için bir sebep yoktur. Bununla birlikte, özellikle 2002’deki El Nino-O Güney Salınımı döneminde, 2003’te MODIS’in tespit ettiği 69 derece gibi yüksek bir sıcaklık buraya ait olarak kaydedilmiştir.
10. Lut Çölü, İran
Canlı yaşam barındırmayan, İran platosunda yer alan geniş bir tuz çölü olan Lut Çölü, dünya üzerindeki en sıcak alanlardan biri olarak bilinir ve boşluk çölü olarak da adlandırılır. Bu bölgede hiçbir insanın sıcaklıkları düzenli olarak takip etme olanağı yoktur. Ancak, MODIS uydusunun gerçekleştirdiği çalışmalarda, 2004, 2005, 2006, 2007 ve 2009 yıllarında burada dünya üzerindeki en yüksek sıcaklıklar kaydedilmiştir. 2005 yılında Lut Çölü 70,7 derece sıcaklığı bulmasıyla birlikte, dünyanın en sıcak bölgesi olarak resmi olarak tanınmıştır.
BONUS: El Azizia, Libya
13 Eylül 1922’de El Azizia, dünyanın herhangi bir yerinde kaydedilen en yüksek hava sıcaklığına sahipti: 57,8 °C. Ancak Dünya Meteoroloji Örgütü, 2012’de bu ölçümü geçersiz kıldı. Yaz aylarında sıcaklığı sürekli 49 derece civarında seyreden bölgenin bir diğer güçlü rakibi ise Libya’nın Gadames vahasıdır. Gadames’teki evler, yaz sıcağından korunmak için çamur, kireç ve palmiye ağacının gövdesinden yapılmaktadır. Bu evler, hava akışını sağlamak için dar geçitlerle birbirine bağlanmaktadır. Dünya Mirası Listesi’ndeki Gadames, “çölün incisi” olarak anılmakta ve üstü kapalı sokakları ile yer altı şehirlerine benzer bir görüntü sunmaktadır; evlerin terasları ise kadınların sosyal aktiviteleri için kullanılmaktadır.
