Antik dünyanın en büyük liderlerinden biri olan Büyük İskender, sadece bir imparatorluk kurmakla kalmadı, aynı zamanda tarihe damgasını vuracak şehirler inşa etti. Pers İmparatorluğu’nu fethedip Helenistik kültürü geniş coğrafyalara yayarken, askeri ve stratejik dehasının yanı sıra şehir kurma konusundaki olağanüstü yetenekleriyle de dikkat çekti. İskender’in adını verdiği şehirler, askeri başarılarının yanı sıra kültürel ve ekonomik mirasını da yansıtmaktadır. Bugün bile bazı şehirler hâlâ yaşamaya devam ediyor ve tarih ile uygarlık açısından köprü işlevi görüyor. Bu yazıda, Büyük İskender’in kurduğu ünlü şehirler ve bu şehirlerin antik dünyadaki önemi incelenecektir.
1. İskenderiye – Mısır
İskender’in kurduğu şehirlerin en bilinenlerinden biri Mısır’da bulunan İskenderiye’dir. MÖ 332 yılında kurulan bu şehir, Akdeniz kıyısında, Nil Deltası’nın yanında yer almaktadır. İskender’in hedefi, burayı imparatorluğunun yeni başkenti yapmaktı; fakat hayatı boyunca bu büyük projeyi gerçekleştiremeden vefat etti. Onun en yakın generallerinden olan Ptolemaios I Soter, İskender’in vizyonunu devralarak şehrin Ptolemaios Krallığı’nın başkenti olmasını sağladı. İskenderiye, hızla antik dünyanın en önemli kültürel ve ekonomik merkezlerinden biri haline geldi. MÖ 3. yüzyılda yarım milyondan fazla nüfusu olan İskenderiye, o dönemdeki en büyük şehirlerden biri kabul ediliyordu. Ayrıca, şehrin içindeki ünlü İskenderiye Kütüphanesi, dönemin bilgilerini toplayarak çeşitli bilim insanlarını kendisine çekmişti.
2. Alexandria ad Issum – İskenderun – Türkiye
İskender’in zaferlerini kutlamak amacıyla kurduğu şehirlerden biri de, Türkiye’de İskenderun bölgesine denk gelen Alexandria ad Issum’dur. MÖ 333 yılında, Pers Kralı III. Darius ile yapılan ünlü Issus Savaşı’ndaki zaferinin ardından bu şehir kurulmuştur ve tarihte “Küçük İskenderiye” olarak da bilinir. Issus Savaşı, İskender için büyük bir başarı olup, Darius’un ailesini İskender’e bırakıp kaçmasıyla sona ermiştir. Günümüzde bu antik şehirden geriye pek bir şey kalmadığı düşünülse de tarihçiler, kalıntıların mevcut İskenderun’un yakınında olduğunu belirtmektedir.
3. İskenderiye Eschate – Tacikistan
Büyük İskender, fethettiği toprakları daha iyi yönetmek ve sınırlarını da korumak için stratejik şehirler inşa etmeye devam etti. MÖ 329 yılında kurduğu İskenderiye Eschate, bu şehirlerin arasında belki de en önemlisidir. “En Uçtaki İskenderiye” anlamına gelen bu şehir, Orta Asya’nın kuzeyinde, günümüzde Tacikistan’da bulunmaktaydı. Şehir, bölgedeki Yunan ve Pers sürgünlerinden oluşan bir nüfusa sahipti ve askeri açıdan da stratejik bir konumdaydı. Bugün Tacikistan’ın Hojand kentinde, şehrin kalıntıları bir kale olarak hâlâ görülebilir.
İlginizi çekebilir:
Dünyanın Yarısını Fetheden Büyük İskender Hakkında Bilmeniz Gerekenler
4. Alexandria Ariana – Afganistan
Alexandria Ariana, MÖ 330 yılında İskender’in Pers İmparatorluğu’na yaptığı sefer sırasında kurduğu diğer şehirlerden biridir. Bu şehrin, günümüz Afganistan’ında yer alan Herat bölgesinde bulunduğu tahmin edilmektedir. Alexandria Ariana, İskender’in Doğu ile Batı arasındaki ticaret yollarını kontrol etme amacının bir parçasıydı ve bölgenin stratejik önemi göz önünde bulundurularak seçilmiştir. Şehrin tam yeri günümüzde bilinmese de antik dönemde büyük bir ticaret merkezi olduğu düşünülmektedir.
5. Kafkasya’da İskenderiye
Afganistan’ın kuzeyinde, Hindukuş Dağları’nın eteğinde kurulan Kafkasya’daki İskenderiye, MÖ 329 yılında İskender’in Hindistan’a yönelik seferleri sırasında oluşturduğu bir başka önemli şehirdir. Bu şehir, sadece askeri bir üs değil, aynı zamanda farklı kültürlerin birlikte yaşadığı bir sosyal merkez olarak tasarlanmıştır. İskender, burada bir kale inşa ettirerek 10.000’den fazla Makedon, paralı asker ve farklı etnik gruplardan insanı buraya yerleştirmiştir. Böylece şehir, hem güvenlik hem de kültürel çeşitlilik açısından öne çıkmıştır.
6. Alexandria Arachosia – Afganistan
Büyük İskender’in kurduğu şehirler üzerine yazımızın sonuna geldik. Günümüzde Afganistan’da, Kandahar olarak bilinen Alexandria Arachosia, MÖ 330 yılında kurulmuş önemli şehirlerden biridir. Bu şehir, İpek Yolu üzerinde stratejik bir geçiş noktası oluşturuyor ve Asya ile Avrupa arasında ticaret kapısı işlevi görüyor. Alexandropolis olarak da bilinen bu antik kent, günümüzde hâlâ varlığını sürdüren Eski Kandahar Kalesi’nin kalıntılarına ev sahipliği yapmaktadır. İskender’in kurduğu bu şehir, antik dönemin en önemli ticaret merkezlerinden biri olarak tarihe geçmiştir.
Kaynak: 1
