Seyahat öncesinde pasaport, bilet ve bavul kontrolü yapmak, dünyanın her köşesinde yaygın bir hazırlık. Ancak bazı kültürlerde yolculuğa hazırlanmak daha fazlasını içeriyor. Bavula sarımsak koymaktan, giden kişinin arkasından su dökmeye, yolculuk öncesi sessiz oturmaktan uğurlu bir kurbağa figürü taşımaya kadar birçok ilginç gelenek mevcut. Farklı bölgelerde yapılan bu batıl inançlar, kültürlerin şans, uğur ve güvenlik anlayışını da gözler önüne seriyor.
Bazı gelenekler kötü şansı uzak tutmayı, bazıları yolculuğun sorunsuz geçmesini, kimileri ise seyahat edenin güvenle evine dönmesini hedefliyor. Günümüzde oldukça tuhaf görünen bu ritüellerin bir kısmı hâlâ günlük yaşamda yer alıyor. İşte dünyanın çeşitli yerlerinde seyahate çıkmadan önce uygulanan 10 ilginç batıl inancı.
1. Bavula sarımsak koymak
Bosna Hersek’te, yola çıkmadan önce bavula bir diş sarımsak konulmasının yolcuyu uğursuzluk ve kötü enerjiden koruyacağına inanılır. Sarımsağın koruyucu bir nesne olarak önemi, bölgedeki halk kültürüne dayanmaktadır ve genellikle nazardan korunma ile ilişkilendirilir. Bu nedenle sarımsak, yemeklerin yanı sıra yolculukta da küçük bir tılsım olarak görülmektedir. Bavulun içine konulan bir diş sarımsağın yolcuyu kötü şanstan koruyacağı düşünülür.
2. Yola çıkmadan önce sessizce oturmak
Ukrayna’da yolculuk öncesinde herkesin kısa bir süre sessizce oturması gerektiğiyle ilgili eski bir gelenek bulunmaktadır. “Sidi posidim” olarak bilinen bu ritüelde, aile üyeleri bir araya gelir ve yaklaşık bir dakika boyunca suskun kalır. Bunu destekleyen birçok farklı açıklama var; bunlardan biri evin ruhunun yolcuları takip etmesini önlemek, diğeriyse yolcunun sakinleşmesine ve yolculuğa zihinsel olarak hazırlanmasına yardımcı olmaktır.
3. Bavulun üzerine oturmak
Rusya’da yolculuk öncesi bavulun üzerine oturmanın uğur getireceğine inanılır. Bavullar hazırlandıktan sonra üzerine oturmak veya yanında sessizce durmak, yolculuğun güvenli geçmesi için bir ritüel olarak gözlemlenir. Bu davranışın mantıklı bir açıklaması da vardır: Yola çıkmadan önce herkesin birkaç dakika düşünmesi, unutulan bir şey olup olmadığını kontrol etmesine yardımcı olmaktadır. Böylece batıl inanç ve pratik alışkanlık zamanla birbirine karışmıştır.
4. Arkadan su dökmek
Türkiye’de yaygın olan bu gelenek, kişinin arkasından su dökülmesinin yolculuğunun iyi geçeceğine dair bir inanca dayanmaktadır. Yola çıkan kişi uzaklaşırken arkasından su dökülür ve suyun akışı, yolculuğun da aynı şekilde kolay ve sorunsuz ilerlemesini simgeler. Bu inanış yalnızca Türkiye’ye özgü değildir; Balkanlar ve çevresindeki bazı kültürel öğelerde de benzer uygulamalar bulunmaktadır.
5. Japonya’da kurbağa taşımak
Japonya’da seyahatle ilgili en sevimli batıl inançlardan biri kurbağalarla ilgilidir. Japonca “kaeru” kelimesi hem “kurbağa” hem de “geri dönmek” anlamına gelir. Bu kelime oyunu sebebiyle kurbağa figürleri, seyahate çıkan kişinin güvenli bir şekilde evine dönmesini dile getiren bir simge olarak kabul edilir. Japonya Turizm Ajansı, kurbağaların iyi şans sembolü olarak görülmesinin sebeplerinden birinin “kaeru” kelimesinin “geri dönmek” anlamına gelmesi olduğunu vurgular.
6. Uçakta 13 numaralı koltuğu seçmemek
Birçok kişi için seyahate hazırlık sırasında en önemli detaylardan biri koltuk numarasıdır. Batı kültürlerinin büyük bir kısmında 13 sayısı uğursuz kabul edildiğinden, bazı hava yolları uçaklarında 13 numaralı sırayı kullanmamaktadır. Bu durum yalnızca bireysel tercihten ibaret olmayıp, bazı hava yollarında 12. sıranın ardından doğrudan 14. sıra gelmektedir. Böylece batıl inanç nedeniyle 13 numaralı sırada oturmak istemeyen yolcuların kaygı duymalarının önüne geçilmektedir.
7. İtalya’da 17 numarasından kaçınmak
İtalya’da 13 sayısının uğursuz olduğu düşüncesi farklı bir boyuta sahiptir; burada özellikle 17 sayısı uğursuz sayılmaktadır. Bunun nedeni, Roma rakamlarıyla yazıldığında XVII’nin Latince “vixi” kelimesini çağrıştırmasıdır ki “vixi” de “yaşadım” anlamına gelmektedir ve ölüm ile ilişkilendirilir. Bu nedenle bazı İtalyan hava yollarında 13’e ek olarak 17 numaralı sıra da bulunmamaktadır. Böylece aynı uçakta iki farklı kültürel batıl inancın izini görmek oldukça ilginçtir.
8. Yolcu gittikten sonra evi süpürmemek
Bulgaristan’da, bir kişinin yolculuğa çıkmasından hemen sonra evi süpürmenin uğursuzluk getirebileceğine inanılır. Süpürme işlemi, sembolik olarak evden ayrılan kişinin şansını ya da yolunu “süpürüp götürmek” şeklinde yorumlanır. Bu sebeple yolculuğa çıkan kişinin ardından temizlikten önce bir süre beklemek tercih edilebilir. Görünüşte basit olan bu gelenek, aslında seyahat eden kişinin güvenli bir şekilde geri dönmesiyle bağlantılıdır. Günümüzde herkes tarafından uygulanmasa da, Balkanlar’daki eski halk inanışlarının ilginç bir örneği olarak karşımıza çıkmaktadır.
9. Uçağa dokunarak binmek
Bazı yolcular, uçağa binerken ellerini uçağın gövdesine değdirir. Dışarıdan bakıldığında anlamsız görünen bu eylem, bazı kişiler için güvenli bir uçuş dileğinin ritualidir. ABD’de seyahat batıl inançlarına ilişkin kaynaklarda, uçağa dokunmanın, uçuş öncesinde uygulanan yaygın ritüellerden biri olduğu belirtilmektedir. Uğurlu bir nesne taşımak ve yolculuğu belirli bir günde başlatmaktan kaçınmak da bu kategoriye dahildir.
10. Cuma günü yola çıkmaktan kaçınmak
Cuma günü uğursuz kabul edilen bir gün olarak bilinir ve bu inanç, özellikle Batı kültürlerinde uzun bir süredir yaygındır. Bu nedenle bazı insanlar önemli bir yolculuğa çıkarken cuma günü başlamaktan kaçınmaktadır. İnanış, özellikle denizcilik kültüründeki eski uğursuzluk hikayeleriyle bağdaştırılır. Günümüzde, cuma günü seyahat etmenin diğer günlerden daha tehlikeli olduğuna dair bilimsel bir kanıt yoktur; fakat bu inanç, seyahat planlamalarında gün seçimini etkileyen bir faktör olmaya devam etmektedir.
